22.03.2017

Δ' Κυριακή των Νηστειῶν

"Ἡ πορεία πρός τή συνάντηση μέ τό Χριστό εἶναι μιά κλίμακα

π. Φιλόθεος Φάρος, «Πριν και μετά το Πάσχα», Εκδ. Ακρίτας, σελ. 50-54, Αθήνα 1992.

Ἡ πορεία πρός τή συνάντηση μέ τόν ἀναστημένο Χριστό εἶναι μιά ἀνοδική κλίμακα ἀνεξάντλητη. Ὅπως ὁ Θεός εἶναι ἀπεριόριστος καί ἡ δυνατότητά μας νά τόν συναντήσουμε καί νά ἑνωθοῦμε μ' αὐτόν εἶναι ἀπεριόριστη. Ἡ δυνατότητα πού ὑπάρχει γιά νά ἑνωθεῖ ὁ ἄνθρωπος μέ τό Θεό δέν ἐξαντλήθηκε καί δέν θά ἐξαντληθεῖ ποτέ ἀπό κανέναν οὔτε στή γῆ οὔτε στόν οὐρανό.

Μέτρο καί σκοπός τῆς πνευματικῆς ζωῆς εἶναι τό ποσοστό αὐτῆς τῆς ἑνώσεως τοῦ ἀνθρώπου μέ τό Θεό καί ἀρετή εἶναι ἡ ἔκφραση αὐτῆς τῆς ἑνώσεως. Ὅπως δέν μποροῦμε νά μιλᾶμε γιά τό ἄν ἐνωθήκαμε ἤ ὄχι μέ τό Θεό ἀλλά γιά τό πόσο ἐνωθήκαμε, ἔτσι δέν μποροῦμε νά μιλᾶμε γιά τό ἄν ἔχει ἤ δέν ἔχει ἕνας ἄνθρωπος μιά ἀρετή, ἀλλά πόσο τήν ἔχει. ἡ ἀρετή δέν ἔχει ὅρια, λέει ὁ Γρηγόριος Νύσσης στό βίο τοῦ Μωυσέως, καί τό μόνο ὅριο τῆς ἀρετῆς εἶναι ὅτι δέν ἔχει ὅρια. Ἡ νομική θεώρηση τῆς ἀρετῆς εἶναι ἀδύνατη μέσα στό πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀξίωση ἀπό τόν ἄνθρωπο γιά μιά νομική πραγμάτωση τῆς ἀρετῆς εἶναι τά "βαρέα φορτία καί δυσβάστακτα" πού βάζουν στούς ὤμους τῶν ἀνθρώπων οἱ ὑποκριτές πού κλείνουν ἔτσι τή βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἔμπροσθέν των ἀνθρώπων "καί αὐτοί οἱ ἴδιοι δέν μπαίνουν σ' αὐτή ἀλλά ἐμποδίζουν καί ὅσους θέλουν νά μποῦν" (Ματθ. 23,4,14).
Κάθε ἄνθρωπος μπορεῖ νά ἐπιδιώξει τήν ἀρετή ἀνάλογα μέ τό ἐπίπεδό της πνευματικῆς του ἀναπτύξεως καί ἀνάλογα μέ τό πόσο ἔχει ἀναπτύξει τή σχέση του μέ τό Θεό.

Δέν μποροῦμε νά ζητᾶμε ἀπό κανέναν κάτι πού προϋποθέτει ἕνα ὑψηλότερο ἐπίπεδο πνευματικῆς ἀναπτύξεως, καί ὁ Θεός δέν κρίνει τόν ἄνθρωπο ἀπό τά ἀποτελέσματα ἀλλά ἀπό τό κατά πόσο ἡ προσπάθειά του εἶναι ἐκείνη πού εἶναι δυνατή γιά τό ἐπίπεδό του. Γι' αὐτό στά μάτια τοῦ Θεοῦ μικρότερα ἀποτελέσματα, ὅπως ὁ ὀβολός τῆς χήρας, ἔχουν μεγαλύτερη ἀξία ἀπό ἄλλα ἐντυπωσιακότερα, πού ὅμως εἶναι κατώτερα ἐκείνων πού μποροῦσαν νά ἐπιτύχουν αὐτοί πού τά πραγματοποίησαν. Μέ ἀνάλογο τρόπο καί κριτήρια θά πρέπει νά ἀντιμετωπίσει κάθε χριστιανός τό συνάνθρωπό του καί μέ τήν ἀπαραίτητη εὐαισθησία πού θά τοῦ ἐπιτρέψει νά ὑπολογίσει σωστά τίς δυνατότητές του σέ μιά ὁρισμένη στιγμή τῆς ζωῆς του.

Ἦλθαν κάποτε ὁρισμένοι μοναχοί στόν ἀββᾶ Ἀντώνιο πού εἶχε αὐτή τήν εὐαισθησία καί τοῦ λένε: Πές μᾶς λόγο γιά νά σωθοῦμε. Ὁ Γέροντας τούς λέει: Ἀκούσατε τή Γραφή; αὐτό εἶναι ἀρκετό. Ἐκεῖνοι ὅμως εἶπαν: Θέλουμε ν' ἀκούσουμε κι ἀπό σένα, γέροντα. Ἐκεῖνος τότε τούς εἶπε: τό Εὐαγγέλιο λέει· "ἐάν τίς σέ ραπίση εἰς τήν δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αὐτῶ καί τήν ἄλλην". Ἐκεῖνοι τοῦ λένε: Δέν μποροῦμε νά τό κάνουμε αὐτό. Τούς λέει ὁ Γέροντας: Ἄν δέν μπορεῖτε νά στρέψετε καί τήν ἄλλη σιαγόνα, ὑπομείνατε τό ράπισμα στή μία. Τοῦ λένε ἐκεῖνοι: Οὔτε αὐτό μποροῦμε νά κάνουμε. Τούς λέει ὁ Γέροντας: Ἄν οὔτε αὐτό δέν μπορεῖτε, μή δώσετε αὐτό πού πήρατε. Καί αὐτοί εἶπαν, οὔτε αὐτό μποροῦμε. Λέει ὁ Γέροντας στό μαθητή του: Φτιάξε τούς λίγη σούπα γιατί εἶναι ἄρρωστοι. Ἐάν αὐτό δέν μπορεῖτε νά τό κάνετε καί ἐκεῖνο δέν θέλετε νά τό κάνετε, τί νά σᾶς κάνω; Ἀνάγκη προσευχῆς.

Αὐτοί πού βλέπουν τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ νομικά καί πιστεύουν ὅτι τίς τηροῦν, παίζουν ἕνα θανάσιμο παιχνίδι μέ τόν ἑαυτό τους, γιατί αὐτοεξαπατοῦνται ὅτι ἔχουν προχωρήσει πολύ στήν πορεία γιά τή συνάντηση μέ τόν ἀναστημένο Χριστό, ἐνῶ στήν πραγματικότητα λατρεύουν τό καθρέφτισμα τοῦ ἴδιου του ἐαυτοῦ τους σάν τό Νάρκισσο. Ἀλλά καί στούς ἄλλους κάνουν ἕνα τρομερό κακό. Τούς δίνουν τήν ἐντύπωση ὅτι ἡ πλήρης τήρηση τῶν ἐντολῶν εἶναι δυνατή καί ὅτι ἑπομένως ἡ δική τους ἀνικανότητα νά τήν ἐπιτύχουν εἶναι ἀπόδειξη μιᾶς φοβερῆς κατάντιας, μιᾶς ὀντολογικῆς διαστροφῆς πού δέν ἔχει θεραπεία καί αὐτό τούς ὁδηγεῖ στήν ἀπόγνωση καί στήν ἐγκατάλειψη κάθε προσπάθειας νά πλησιάσουν καί νά συναντήσουν τόν ἀναστημένο Χριστό.

Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός πού βλέπει τήν πορεία πρός τό Χριστό σάν μιά ἀνεξάντλητη κλίμακα, ὅπως ὅλοι οἱ Πατέρες τῆς Ἀνατολῆς, καταστρέφει τή θανάσιμη ψευδαίσθηση τῶν πρώτων καί ξαναζωντανεύει τίς νεκρωμένες ἐλπίδες τῶν τελευταίων, λέγοντας:

"Ἀκούσατε, ἀδελφοί μου, τί λέγει ὁ Κύριός μας; Λέγει ἔτσι: Καθώς ἐγώ ἐγεννήθηκα καί ἐβάλθηκα εἰς τό παχνί τῶν ἄλογων ζώων, ὑβρίσθηκα, ἐπεριγελάσθηκα, ἐδάρθηκα, ἐπείνασα, ἐδίψησα, ἐπεριπάτησα γυμνός, ἔλαβα σταυρικόν θάνατον, ἔχυσα καί τό αἷμα μου διά τήν ἀγάπην σας, διά νά σᾶς ἐλευθερώσω ἀπό τάς χείρας τοῦ Διαβόλου, ἀπό τήν Κόλασιν, ἔτσι πρέπει καί ἡ εὐγένειά σας τήν αὐτήν ἀγάπην νά ἔχετε εἰς τόν Θεόν καί εἰς τούς ἀδελφούς σας καί, ἄν τύχη καί ἀνάγκη, νά χύνετε καί τό αἷμα σᾶς διά τήν ἀγάπην τοῦ ἀδελφοῦ σας. Εἶναι κανένας ἐδῶ ὅπου νά ἔχει τήν ἀγάπην εἰς τόν Θεόν καί εἰς τούς ἀδελφούς του καθώς ὁ Χριστός μας;
-Ἐγώ, ἅγιέ του Θεοῦ.
-Ἄκουσε, παιδί μου, νά σέ εἰπῶ. Ἡ τελεία ἀγάπη εἶναι νά πουλήσης ὅλα σου τά πράγματα, νά τά δώσης ἐλεημοσύνην καί νά πηγαίνης καί ἐσύ νά εὕρης κανέναν αὐθέντη νά πουληθῆς σκλάβος καί ὅσα πάρης νά τά δώσης ὅλα, νά μή κρατήσης ἕνα ἄσπρο. Ἠμπορεῖς νά τό κάμης αὐτό νά γένης τέλειος; Βαρύ σέ φαίνεται. Ἄκουσε: Εἰς τήν Ἀνατολήν ἦτον ἕνας δεσπότης. Τοῦ ἐπῆραν ἀπό τήν ἐπαρχίαν τοῦ ἑκατό ἀνθρώπους σκλάβους. Ἐπούλησεν ὅλα του τά πράγματα καί τούς ἐξεσκλάβωσεν. Ἕνα παιδίον μιανῆς πτωχῆς χήρας ἀπόμεινε σκλαβωμένο. Δέν εἶχε πῶς νά τό ξεσκλαβώση καί αὐτός τί κάμνει; Πηγαίνει καί ξουρίζεται καί βγάνει τά γένεια. Ἐπῆγε καί ἐπαρακάλεσε τόν αὐθέντη ὅπου εἶχε τό παιδίον νά τό ἐλευθερώση καί νά κρατήση ἐκεῖνον σκλάβον. Τό ἐλευθέρωσεν ἀπό τήν σκλαβιάν καί αὐτός ἐκάθισεν εἰς τόν αὐθέντη καί ἀπερνοῦσεν μεγάλην σκληραγωγίαν, ἕως ὁπού διά τήν ὑπομονήν ὁπού ἔκαμε τόν ἠξίωσεν ὁ πανάγαθος Θεός καί ἔκαμε θαύματα. Ὕστερα τόν ἐλευθέρωσεν ὁ αὐθέντης του καί πάλιν ἔγινεν ἀρχιερεύς καθώς ἦτον καί πρωτύτερα. Τήν αὐτήν ἀγάπην θέλει ὁ Θεός νά ἔχωμεν καί ἠμεῖς. Εὑρίσκεται κανένας νά ἔχη αὐτήν τήν ἀγάπην, νά κάμη καθώς ἔκαμε καί ὁ δεσπότης; Βαρύ σέ φαίνεται. Δέν ἠμπορεῖς νά τό κάμης αὐτό, κάμε ἄλλο: μή πουληθῆς ἐσύ σκλάβος, μόνον πούλησε τά πράγματά σου, δῶσε τά ὅλα ἐλεημοσύνην, τό κάμνεις; Ἀκόμη βαρύ σέ φαίνεται καί αὐτό. Ἅς ἔλθωμεν παρακάτω. Δέν ἠμπορεῖς νά δώσεις ὅλα σου τά πράγματα, δῶσε ἀπό τά μισά, δῶσε ἀπό τά τρίτα ἕνα, δῶσε ἀπό τά πέντε ἕνα. Ἀκόμη βαρύ σέ φαίνεται; Κάμε ἄλλο, δῶσε ἀπό τά ὀκτώ, δῶσε ἀπό τά δέκα ἕνα, τό κάμνεις; Ἀκόμη βαρύ σέ φαίνεται. Κάμε ἄλλο, μή κάμης ἐλεημοσύνην, μή πουληθῆς σκλάβος, ἅς ἔλθωμεν παρακάτω: μή πάρης τό ψωμί τοῦ ἀδελφοῦ σου, μή πάρης τό ἐξωφόρι του, μήν τόν κατατρέχης, μήν τόν τρῶς μέ τήν γλώσσα σου. Μήτε καί αὐτό τό κάμνεις; Ἅς ἔλθωμεν παρακάτω, κάμε ἄλλο: τόν εὐρῆκες τόν ἀδελφόν σου μέσα εἰς τήν λάσπην καί δέν θέλεις νά τοῦ κάμης καλό, μή τοῦ κάμης κακόν, ἄφησε τόνε. Πῶς θέλομεν νά σωθοῦμεν, ἀδελφοί μου; Τό ἕνα μας φαίνεται βαρύ, τό ἄλλο βαρύ. Ποῦ νά πᾶμε παρακάτου, δέν ἔχουμε νά κατεβοῦμεν. Ὁ Θεός εἶναι εὔσπλαχνος, ναί, μά εἶναι καί δίκαιος, ἔχει καί ράβδον σιδηρᾶν".

Τήν τετάρτη Κυριακή των Νηστειῶν ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τή μνήμη τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος, γιατί σ' αὐτό τό σημεῖο τῆς πορείας πρός τή συνάντηση μέ τόν ἀναστημένο Χριστό πρέπει νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι αὐτή ἡ πορεία εἶναι μιά ἀνεξάντλητη κλίμακα καί ὅτι ἡ συνάντησή μας μέ τό Χριστό δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τή βαθμίδα τῆς τελειότητας στήν ὁποία βρισκόμαστε ἀλλά ἀπό τόν πόθο τῆς συναντήσεως. Στό ἑπόμενο βῆμα θά γίνει ἐμφανές ὅτι μιά πόρνη, πού ὅμως φλογίσθηκε ἀπ' αὐτό τόν πόθο, ἀξιώθηκε νά ἀκούσει τή φωνή τοῦ Κυρίου νά τήν καλεῖ, ὅπως ἐκείνη τήν ἄλλη Μαρία τή μία των Σαββάτων.

Τρίτη
23
Φεβρουαρίου
Πολυκάρπου επισκόπου Σμύρνης
Copyright ©
Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Δημητρίου Άρτας