18.02.2017

Καλό και Ευλογημένο Τριώδιο

"Μή προσευξώμεθα φαρισαϊκῶς, ἀδελφοί· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ταπεινωθῶμεν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, τελωνικῶς διὰ νηστείας κράζοντες· Ἱλάσθητι ἡμῖν ὁ Θεός, τοῖς ἁμαρτωλοῖς." (Στιχηρό ιδιόμελο Εσπερινού Κυρ. Τελώνου και Φαρισαίου).

«Τριώδιον» ονομάζεται το Λειτουργικό Βιβλίο της Εκκλησίας μας, το οποίο περιλαμβάνει τους ύμνους από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο πριν την Τελετή της Αναστάσεως. Ονομάζεται έτσι διότι οι περισσότεροι Κανόνες του Όρθρου περιέχουν τρείς Ωδές, ενώ συνήθως περιέχουν εννέα Ωδές.

Το Τριώδιο τοποθετείται στα αναλόγια των ναών μας κατά τον Εσπερινό του Σαββάτου της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου, αφού πρώτα ο Πρωτοψάλτης του ναού το παραλάβει από την εικόνα του Χριστού στο τέμπλο και το ασπασθεί.

Η περίοδος του Τριωδίου χωρίζεται σε τρείς μικρότερες περιόδους:
1. Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι Κυριακή της Τυροφάγου (Προπαρασκευαστική περίοδος)
2. Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Σάββατο του Λαζάρου (Μεγάλη Τεσσαρακοστή)
3. Κυριακή των Βαΐων το βράδυ μέχρι το Μεγάλο Σάββατο πριν την Ανάσταση (Μεγάλη Εβδομάδα).

Παλαιότερα στο βιβλίο του Τριωδίου συμπεριλαμβάνονταν και η περίοδος από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Το πρώτο μέρος μέχρι πριν την Ανάσταση του Κυρίου ονομαζόταν «Τριώδιον Κατανυκτικόν», ενώ το δεύτερο μέρος μέχρι την Κυριακή των Αίων Πάντων ονομαζόταν «Τριώδιον των Ρόδων». Αργότερα όμως οι ιερές ακολουθίες της περιόδου αυτής περιελήφθησαν σε ιδιαίτερο- ξεχωριστό λειτουργικό βιβλίο το «Πεντηκοστάριον».

Για την διαμόρφωση του Τριωδίου, όπως το έχει στη χρήση της σήμερα η εκκλησία μας, έπαιξαν ρόλο όλες οι χριστιανικές γενεές από τον 5ο μέχρι τον 15ο αιώνα μ.Χ. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται από τις ασματικές ακολουθίες των εορτών του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (Β' Κυριακή των Νηστειών), του Οσίου Ιωάννου της Κλίμακος (Δ' Κυριακή των Νηστειών), κ.α. Στην διαμόρφωση των ασματικού κύκλου του τριωδίου συνέβαλαν επίσης και υμνογράφοι και μελωδοί της εκκλησίας μας, όπως ο Ρωμανός ο Μελωδός, ο Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός, ο Ανδρέας Κρήτης και πολύ ακόμη.

Πρωτοπρ. Κωνσταντίνος Πλακιάς

Κυριακή
28
Φεβρουαρίου
Κυριακή του Ασώτου, Βασιλείου ομολογητού, Προτερίου, Νέστορος μάρτυρος
Copyright ©
Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Δημητρίου Άρτας